1. Kiểm tra hóa đơn đầu vào ở đâu và thực hiện như thế nào?
Doanh nghiệp có thể kiểm tra hóa đơn đầu vào trên Cổng thông tin hóa đơn điện tử của cơ quan thuế theo hai cách, tùy thuộc vào việc đã được cấp tài khoản truy cập hay chưa. Trường hợp chưa có tài khoản: Người dùng truy cập https://hoadondientu.gdt.gov.vn/, chọn chức năng “Tra cứu hóa đơn điện tử” và nhập các thông tin theo yêu cầu, bao gồm mã số thuế người bán, loại hóa đơn, ký hiệu hóa đơn, số hóa đơn, tổng tiền thanh toán và mã xác thực. Sau đó, chọn “Tìm kiếm” để xem kết quả và đối chiếu với hóa đơn đã nhận. Trường hợp đã có tài khoản: Kế toán đăng nhập vào hệ thống bằng tài khoản được cấp, truy cập mục “Tra cứu”, chọn “Tra cứu hóa đơn” và tìm đến phần hóa đơn điện tử mua vào. Tại đây, người dùng nhập các tiêu chí tìm kiếm theo yêu cầu của hệ thống để xác định hóa đơn cần kiểm tra. Khi thực hiện tra cứu, cần nhập chính xác thông tin trên hóa đơn và đối chiếu kết quả hiển thị với chứng từ doanh nghiệp đang lưu trữ. Nếu thông tin tra cứu không trùng khớp với hóa đơn đã nhận, kế toán nên kiểm tra lại dữ liệu tìm kiếm và liên hệ nhà cung cấp để xác minh nguyên nhân. Trường hợp phát hiện sai sót trên hóa đơn, việc xử lý cần căn cứ vào nội dung sai sót và quy định áp dụng. Cần lưu ý rằng tra cứu được hóa đơn không đồng nghĩa với việc giao dịch đã được xác minh đầy đủ. Ngoài kiểm tra thông tin trên hệ thống cơ quan thuế, doanh nghiệp còn cần đối chiếu nội dung hóa đơn với thông tin nhà cung cấp và các chứng từ liên quan đến giao dịch thực tế.2. Sau khi tra cứu, doanh nghiệp cần đối chiếu những thông tin gì?
Sau khi tra cứu, kế toán nên tập trung đối chiếu ba nhóm thông tin chính: nội dung hóa đơn, thông tin nhà cung cấp và chứng từ liên quan đến giao dịch thực tế.2.1. Kiểm tra thông tin trên hóa đơn điện tử
Trước tiên, kế toán cần rà soát các thông tin trên hóa đơn đầu vào và đối chiếu với dữ liệu giao dịch của doanh nghiệp. Những nội dung cần kiểm tra bao gồm:- Thông tin người bán và người mua: Tên, địa chỉ và mã số thuế có chính xác, phù hợp với thông tin của các bên tham gia giao dịch hay không.
- Thông tin nhận diện hóa đơn: Ký hiệu mẫu số, ký hiệu hóa đơn, số hóa đơn và ngày lập có trùng khớp với dữ liệu tra cứu hay không.
- Thông tin hàng hóa, dịch vụ: Tên hàng hóa, dịch vụ, số lượng, đơn giá và thành tiền có phản ánh đúng nội dung giao dịch hay không.
- Thông tin thuế và thanh toán: Thuế suất GTGT, tiền thuế và tổng tiền thanh toán (nếu có) có được thể hiện chính xác, thống nhất với các chứng từ liên quan hay không.
2.2. Kiểm tra thông tin và tình trạng hoạt động của nhà cung cấp
Bên cạnh nội dung hóa đơn, doanh nghiệp nên xác minh thông tin của đơn vị phát hành để bảo đảm hóa đơn được đối chiếu với đúng chủ thể cung cấp hàng hóa, dịch vụ. Kế toán có thể tra cứu mã số thuế, tên doanh nghiệp, địa chỉ đăng ký và tình trạng hoạt động của nhà cung cấp thông qua hệ thống tra cứu thông tin người nộp thuế của cơ quan thuế hoặc Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Một số trường hợp cần chú ý là nhà cung cấp đã thay đổi tên hoặc địa chỉ, tạm ngừng kinh doanh, chấm dứt hoạt động hoặc được cơ quan thuế xác định không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Tuy nhiên, tình trạng hoạt động hiện tại của nhà cung cấp không phải lúc nào cũng phản ánh tình trạng tại thời điểm hóa đơn được lập. Chẳng hạn, nếu nhà cung cấp đã ngừng hoạt động sau khi giao dịch hoàn tất, doanh nghiệp cần xác minh thời điểm ngừng hoạt động và các thông tin liên quan, thay vì mặc định toàn bộ hóa đơn được phát hành trước đó đều không hợp pháp. Trường hợp có thông tin cảnh báo từ cơ quan thuế, kế toán nên kiểm tra nội dung cảnh báo, thời điểm phát sinh và hồ sơ giao dịch liên quan để xác định vấn đề cần xử lý.
2.3. Đối chiếu hóa đơn với chứng từ giao dịch thực tế
Ngay cả khi thông tin trên hóa đơn trùng khớp với dữ liệu tra cứu và nhà cung cấp có thông tin đăng ký rõ ràng, doanh nghiệp vẫn cần kiểm tra sự phù hợp giữa hóa đơn và giao dịch mua bán thực tế. Tùy theo tính chất giao dịch, kế toán có thể đối chiếu hóa đơn với những chứng từ liên quan như:- Hợp đồng hoặc đơn đặt hàng: Kiểm tra nội dung mua bán, giá trị giao dịch và các điều khoản liên quan.
- Phiếu nhập kho, biên bản giao nhận: Đối chiếu số lượng, chủng loại hàng hóa và thông tin giao nhận.
- Biên bản nghiệm thu: Xác minh nội dung, khối lượng hoặc kết quả công việc đối với những giao dịch có thực hiện nghiệm thu.
- Chứng từ thanh toán: Kiểm tra số tiền, thông tin bên nhận thanh toán và phương thức thanh toán có phù hợp với giao dịch hay không.
3. Các trường hợp bất thường khi kiểm tra hóa đơn đầu vào và hướng xử lý
Trong quá trình kiểm tra hóa đơn đầu vào, doanh nghiệp có thể gặp tình trạng không tra cứu được hóa đơn, thông tin sai lệch hoặc chứng từ giao dịch chưa thống nhất. Tùy từng trường hợp, kế toán cần xác minh nguyên nhân và phối hợp với các bên liên quan để xử lý, tránh mặc định mọi dấu hiệu bất thường đều đồng nghĩa với hóa đơn không hợp pháp.
Không tìm thấy hóa đơn trên hệ thống cơ quan thuế: Kế toán nên kiểm tra lại mã số thuế người bán, ký hiệu, số hóa đơn và các thông tin đã nhập để loại trừ sai sót trong quá trình tra cứu. Nếu vẫn không có kết quả, doanh nghiệp cần liên hệ người bán để xác minh tình trạng hóa đơn. Việc không tìm thấy hóa đơn khi tra cứu chưa đủ cơ sở để kết luận hóa đơn không hợp pháp. Hóa đơn sai thông tin người mua: Khi phát hiện tên, địa chỉ hoặc mã số thuế người mua không chính xác, kế toán cần xác định cụ thể nội dung sai sót để phối hợp với người bán xử lý. Đối với trường hợp chỉ sai tên, địa chỉ nhưng không sai mã số thuế, số tiền, thuế suất, tiền thuế hoặc hàng hóa thì người bán thông báo cho người mua và cơ quan thuế theo quy định mà không phải lập lại hóa đơn. Trường hợp sai mã số thuế hoặc các nội dung thuộc diện phải điều chỉnh, thay thế, người bán thực hiện xử lý theo quy định tương ứng. Khi người mua là doanh nghiệp, hai bên phải lập văn bản thỏa thuận ghi rõ nội dung sai trước khi điều chỉnh hoặc thay thế, trừ các trường hợp được miễn theo quy định. Một số loại hóa đơn có cách xử lý riêng. Nhà cung cấp ngừng hoạt động hoặc có thông tin cảnh báo: Doanh nghiệp cần kiểm tra thời điểm thay đổi tình trạng hoạt động của nhà cung cấp, đối chiếu với ngày lập hóa đơn và thời điểm phát sinh giao dịch. Đặc biệt, đối với trường hợp người bán bị cơ quan thuế xác định không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, thời điểm xác định này có ý nghĩa quan trọng khi đánh giá hóa đơn. Những hóa đơn lập trước thời điểm đó cũng có thể bị xác định là không hợp pháp nếu có kết luận của cơ quan có thẩm quyền. Vì vậy, kế toán cần xem xét thông tin cảnh báo và hồ sơ giao dịch thực tế, thay vì chỉ căn cứ vào tình trạng hoạt động hiện tại của nhà cung cấp. Thông tin hóa đơn không khớp với giao dịch thực tế: Nếu phát hiện sai lệch về hàng hóa, dịch vụ, số lượng, đơn giá hoặc giá trị giao dịch, kế toán cần đối chiếu với các chứng từ liên quan và làm rõ nguyên nhân với người bán hoặc bộ phận phụ trách. Trường hợp xác định hóa đơn có sai sót thuộc diện phải xử lý, doanh nghiệp cần phối hợp với người bán để thực hiện theo quy định. Thiếu chứng từ liên quan hoặc thông tin thanh toán không thống nhất: Kế toán nên rà soát hồ sơ hiện có, đối chiếu số tiền, thông tin bên nhận thanh toán và phương thức thanh toán. Nếu phát hiện điểm chưa thống nhất, doanh nghiệp cần xác minh với các bên liên quan và bổ sung tài liệu chứng minh giao dịch thực tế nếu có. Việc thiếu một loại chứng từ nhất định không đồng nghĩa với việc hóa đơn không hợp pháp, bởi hồ sơ cần thiết còn phụ thuộc vào tính chất giao dịch và điều kiện pháp luật áp dụng. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, doanh nghiệp nên ghi nhận những vấn đề cần xác minh, lưu giữ các tài liệu đối chiếu và phối hợp xử lý kịp thời. Việc này giúp hạn chế rủi ro khi sử dụng hóa đơn đầu vào cho mục đích kế toán và thuế.



Một trong những tác động của mô hình văn phòng không giấy đối với người lao động là giảm sự phụ thuộc vào hồ sơ vật lý trong môi trường làm việc. Khi biểu mẫu nội bộ, hợp đồng và hóa đơn được khởi tạo, xử lý và lưu trữ dưới dạng điện tử, doanh nghiệp có thể hạn chế nhu cầu in ấn, sao chép, vận chuyển và lưu giữ chứng từ giấy. Điều này không chỉ góp phần giảm giấy thải và vật tư tiêu hao mà còn hạn chế tình trạng hồ sơ tồn đọng, chiếm dụng không gian và phát sinh công việc sắp xếp, bảo quản tài liệu.