Chuyển đổi kép: Từ định hướng chính sách đến bài toán thực tiễn của doanh nghiệp

Ngày 18/6/2025, Bộ Tài chính phối hợp với Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) khởi động Dự án Trung tâm Chuyển đổi kép (Twin Transition Hub), hướng đến hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, ứng dụng công nghệ số gắn với sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm tác động môi trường. Dự án cũng giới thiệu công cụ đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh, giúp doanh nghiệp nhận diện năng lực hiện tại và xác định lộ trình chuyển đổi phù hợp.

Hoạt động này cho thấy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không còn chỉ là những định hướng mang tính chiến lược mà đang được cụ thể hóa thành các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp. Trước đó, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1658/QĐ-TTg năm 2021, phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, đặt nền tảng cho việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế gắn với sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Chuyển đổi kép (Twin Transition) là quá trình kết hợp chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, trong đó công nghệ số hỗ trợ nâng cao năng suất, tối ưu quy trình và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, đồng thời tạo điều kiện giảm tác động môi trường. Khác với việc triển khai hai chương trình riêng biệt, chuyển đổi kép nhấn mạnh mối quan hệ bổ trợ giữa công nghệ và các mục tiêu phát triển bền vững, để những thay đổi trong hoạt động doanh nghiệp có thể mang lại cả giá trị kinh tế và môi trường.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa định hướng và khả năng triển khai thực tế vẫn là một thách thức. Theo Khảo sát tiến trình thực hành ESG tại Việt Nam năm 2025 của PwC, 89% tổ chức tham gia khảo sát đã có cam kết ESG hoặc dự kiến cam kết trong 2-4 năm tới. Dù vậy, việc chuyển các cam kết thành hoạt động cụ thể vẫn gặp những rào cản về chi phí đầu tư, nhân sự chuyên môn, hạ tầng dữ liệu và khả năng đo lường kết quả. Đối với những doanh nghiệp chưa sẵn sàng triển khai các chương trình chuyển đổi quy mô lớn, vấn đề đặt ra là xác định những yêu cầu phát triển bền vững có liên quan trực tiếp đến hoạt động của mình, từ đó lựa chọn các bước đi phù hợp với nguồn lực hiện có.

ESG là gì? Ba trụ cột trong phát triển bền vững của doanh nghiệp

ESG là viết tắt của Environmental (Môi trường), Social (Xã hội) và Governance (Quản trị), ba nhóm yếu tố được sử dụng để đánh giá cách doanh nghiệp quản lý những tác động, rủi ro và cơ hội liên quan đến phát triển bền vững. Thay vì chỉ xem xét kết quả tài chính, ESG mở rộng góc nhìn sang cách doanh nghiệp sử dụng tài nguyên, đối xử với người lao động và các bên liên quan, cũng như tổ chức bộ máy quản trị và kiểm soát hoạt động.

Trong đó, Môi trường (Environmental) tập trung vào những vấn đề như sử dụng năng lượng, tài nguyên, phát thải và quản lý chất thải. Xã hội (Social) đề cập đến điều kiện làm việc, quyền lợi người lao động, khách hàng và các nhóm chịu tác động từ hoạt động doanh nghiệp. Quản trị (Governance) liên quan đến tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, cơ chế kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro. Ba trụ cột này có mối liên hệ với nhau và cần được xem xét trong bối cảnh hoạt động cụ thể của từng doanh nghiệp.

Văn phòng không giấy: Từ chuyển đổi số đến chuyển đổi xanh

Đối với những doanh nghiệp đang tìm kiếm hướng triển khai phát triển bền vững phù hợp với nguồn lực hiện có, số hóa các quy trình hành chính và chứng từ có thể là một điểm khởi đầu thiết thực. Thay vì thay đổi toàn bộ hệ thống vận hành cùng lúc, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những nghiệp vụ thường xuyên phát sinh như phê duyệt nội bộ, ký kết hợp đồng, lập và quản lý hóa đơn. Đây cũng là những hoạt động có khả năng cải thiện hiệu quả xử lý công việc và giảm sự phụ thuộc vào tài liệu giấy.

Văn phòng không giấy (Paperless Office) là mô hình tổ chức và xử lý công việc trên môi trường số, trong đó các quy trình từ khởi tạo yêu cầu, phê duyệt, ký kết đến quản lý và lưu trữ chứng từ được thực hiện bằng phương thức điện tử. Điểm cốt lõi của mô hình không chỉ nằm ở việc chuyển tài liệu giấy thành tệp số, mà còn ở khả năng thay thế các bước xử lý thủ công bằng quy trình có thể theo dõi, quản lý và kết nối dữ liệu giữa các bộ phận.

Trong hệ sinh thái số FPT IS, ba giải pháp FPT.SPro, FPT.eContract và FPT.eInvoice hỗ trợ doanh nghiệp triển khai mô hình văn phòng không giấy tại những khâu nghiệp vụ khác nhau. FPT.SPro phục vụ số hóa các đề nghị và quy trình phê duyệt nội bộ, FPT.eContract hỗ trợ khởi tạo, ký kết và quản lý hợp đồng điện tử; trong khi FPT.eInvoice đáp ứng nhu cầu lập, phát hành, tiếp nhận và quản lý hóa đơn điện tử. Khi được triển khai đồng bộ với các hệ thống nghiệp vụ liên quan, những giải pháp này có thể giúp doanh nghiệp mở rộng phạm vi số hóa từ từng công việc riêng lẻ sang các quy trình vận hành có tính liên kết.

Qua đó, văn phòng không giấy không chỉ là một phương thức tối ưu hoạt động hành chính mà còn có thể hỗ trợ doanh nghiệp từng bước thực hiện các mục tiêu ESG: giảm sử dụng tài nguyên thuộc trụ cột Môi trường, cải thiện trải nghiệm và điều kiện làm việc thuộc trụ cột Xã hội, đồng thời tăng khả năng minh bạch và kiểm soát quy trình thuộc trụ cột Quản trị. Giá trị của mô hình nằm ở khả năng gắn những mục tiêu phát triển bền vững với các hoạt động có thể triển khai, theo dõi và đánh giá trong thực tế.