Theo kế hoạch nâng cấp hệ thống hóa đơn điện tử của Cục Thuế, tiêu chuẩn chữ ký số XAdES dự kiến được triển khai từ tháng 11/2026. Đón đầu lộ trình này, dịch vụ chữ ký số từ xa FPT.eSign đã được nâng cấp và đang vận hành theo chuẩn XAdES, sẵn sàng đáp ứng những thay đổi về tiêu chuẩn kỹ thuật trong hệ thống hóa đơn điện tử.

Cục Thuế triển khai tiêu chuẩn chữ ký số XAdES theo lộ trình mới

Ngày 16/10/2026, Cục Thuế ban hành Công văn số 7714/CT-CĐS, thông báo kế hoạch nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin phục vụ triển khai hóa đơn, chứng từ điện tử theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC.

Kế hoạch được triển khai theo bốn giai đoạn từ tháng 9 đến tháng 12/2026, tập trung vào việc cập nhật các chức năng đăng ký, tiếp nhận, xử lý, tra cứu và truyền nhận dữ liệu hóa đơn điện tử. Trong đó, một nội dung đáng chú ý tại giai đoạn 3 là triển khai áp dụng chữ ký số theo tiêu chuẩn XAdES, dự kiến trong tháng 11/2026.

Liên quan đến tiêu chuẩn ký số, Quyết định số 1233/QĐ-CT ngày 27/8/2026 của Cục Thuế, quy định về thành phần chứa dữ liệu nghiệp vụ hóa đơn, chứng từ điện tử và phương thức truyền nhận với cơ quan thuế, cũng xác định lộ trình nâng cấp hệ thống ký số, trong đó có giai đoạn tiếp nhận song song hai chuẩn DSig và XAdES, với thời hạn tiếp nhận DSig đến hết ngày 09/4/2027.

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn kỹ thuật về chữ ký số tiếp tục được cập nhật, việc hiểu rõ bản chất và phạm vi ứng dụng của XAdES là cần thiết đối với doanh nghiệp đang sử dụng hóa đơn điện tử. Bài viết sẽ làm rõ tiêu chuẩn XAdES, vai trò của chữ ký số trong quy trình hóa đơn điện tử, đồng thời giới thiệu khả năng hỗ trợ XAdES của giải pháp chữ ký số FPT, giúp doanh nghiệp có thêm cơ sở đánh giá khả năng đáp ứng của hệ thống hiện tại và lựa chọn giải pháp phù hợp.

Tiêu chuẩn XAdES và vai trò của chữ ký số trong hóa đơn điện tử

XAdES (XML Advanced Electronic Signatures) là tiêu chuẩn chữ ký điện tử nâng cao trên nền tảng XML, được quy định trong bộ tiêu chuẩn ETSI EN 319 132 của Viện Tiêu chuẩn Viễn thông châu Âu (ETSI). Được phát triển dựa trên XML Digital Signature (XMLDSig), XAdES mở rộng cấu trúc chữ ký thông qua việc bổ sung các thuộc tính kỹ thuật nhằm hỗ trợ xác thực và kiểm tra tính hợp lệ của chữ ký điện tử. Tùy theo cấp độ triển khai, XAdES có thể tích hợp thêm thông tin về thời điểm ký, chứng thư số và các bằng chứng phục vụ việc xác minh chữ ký trong thời gian dài.

Về mặt kỹ thuật, XMLDSig cung cấp cơ chế tạo và xác minh chữ ký điện tử trên dữ liệu XML, giúp kiểm tra tính toàn vẹn của nội dung đã ký và hỗ trợ xác thực chủ thể ký. Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở cấu trúc và các thông tin bổ sung đi kèm chữ ký, thay vì việc thay thế thuật toán ký hoặc chứng thư số. Do đó, việc một hệ thống chuyển sang hỗ trợ XAdES không mặc nhiên đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải thay mới chứng thư số hiện có.

Có thể hiểu đơn giản, nếu XMLDSig giống như một dấu niêm phong điện tử trên tài liệu, giúp kiểm tra tài liệu đã được ký và nội dung có bị thay đổi sau khi ký hay không, thì XAdES là dấu niêm phong đó được bổ sung thêm một bộ thông tin xác thực theo cấu trúc tiêu chuẩn. Chẳng hạn, với một hóa đơn điện tử được ký bằng XMLDSig, hệ thống có thể kiểm tra chữ ký và tính toàn vẹn của dữ liệu. Khi sử dụng XAdES, ngoài những khả năng cơ bản này, chữ ký có thể được bổ sung thông tin về thời điểm ký, chứng thư số hoặc bằng chứng xác minh khác tùy theo cấp độ áp dụng. Những thông tin đó hỗ trợ việc kiểm tra chữ ký đầy đủ hơn, đặc biệt trong các trường hợp cần xác minh sau một thời gian dài. Nói cách khác, XAdES không thay thế chức năng cơ bản của XMLDSig mà mở rộng khả năng cung cấp và lưu giữ thông tin phục vụ xác minh chữ ký.

Đối với hóa đơn điện tử, chữ ký số đóng vai trò quan trọng trong việc xác thực chủ thể ký và bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu trong những trường hợp pháp luật yêu cầu. Khi hóa đơn được lập, ký và truyền nhận dưới định dạng XML, chữ ký số cho phép các bên liên quan kiểm tra tính hợp lệ của chữ ký và phát hiện những thay đổi đối với dữ liệu đã ký. Đặc biệt, tại các doanh nghiệp có khối lượng hóa đơn lớn hoặc tích hợp hệ thống hóa đơn điện tử với ERP, POS và phần mềm kế toán, quy trình ký số thường được thực hiện thông qua nhiều thành phần phần mềm có liên kết với nhau. Do đó, khả năng hỗ trợ định dạng chữ ký phù hợp cần được xem xét trong tổng thể quy trình xử lý và truyền nhận dữ liệu, thay vì chỉ ở cấp độ chứng thư số.

Từ góc độ triển khai, khả năng đáp ứng XAdES không chỉ nằm ở việc tạo được chữ ký theo tiêu chuẩn này mà còn liên quan đến cách thức phần mềm ký số, hệ thống hóa đơn điện tử và các thành phần tích hợp phối hợp xử lý dữ liệu. Với những hệ thống đã được triển khai, việc đánh giá khả năng hỗ trợ XAdES giúp doanh nghiệp xác định liệu có cần điều chỉnh phần mềm, cấu hình hoặc quy trình tích hợp để đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật áp dụng hay không. Đây cũng là một tiêu chí đáng cân nhắc khi doanh nghiệp lựa chọn nhà cung cấp chữ ký số, đặc biệt trong bối cảnh các tiêu chuẩn kỹ thuật đối với hệ thống hóa đơn điện tử đang được cập nhật.

Chữ ký số FPT.eSign sẵn sàng đáp ứng tiêu chuẩn XAdES

Trong bối cảnh Cục Thuế chuẩn bị triển khai tiêu chuẩn ký số XAdES, dịch vụ chữ ký số từ xa FPT.eSign đã được nâng cấp và vận hành theo tiêu chuẩn này từ trước khi lộ trình mới được công bố, sẵn sàng đáp ứng những thay đổi về yêu cầu kỹ thuật trong hệ thống hóa đơn điện tử. Năng lực công nghệ của FPT.eSign cũng được ghi nhận thông qua danh hiệu giải pháp chữ ký số từ xa duy nhất đạt xếp hạng 5 sao tại Sao Khuê 2022 và chứng nhận QTSP do tổ chức Tayllorcox cấp, liên quan đến các tiêu chuẩn dịch vụ tin cậy của châu Âu.

Trong hệ sinh thái hóa đơn điện tử FPT, FPT.eSign được tích hợp trực tiếp với FPT.eInvoice, hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện ký số ngay trong quy trình lập và phát hành hóa đơn điện tử mà không cần sử dụng thiết bị USB Token. Sự kết hợp này giúp hoạt động ký số trở thành một phần của quy trình xử lý hóa đơn, hạn chế các thao tác thủ công và tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý chứng từ điện tử.

Đối với khách hàng hiện hữu đang sử dụng FPT.eInvoice và FPT.eSign, năng lực hỗ trợ XAdES sẵn có mang lại cơ sở yên tâm trước những thay đổi về tiêu chuẩn kỹ thuật. Với doanh nghiệp đang tìm kiếm hoặc cân nhắc chuyển đổi nhà cung cấp chữ ký số, FPT.eSign là lựa chọn đáng xem xét nhờ năng lực đáp ứng XAdES đã được triển khai và vận hành thực tế, kết hợp với khả năng tích hợp trực tiếp trong hệ sinh thái hóa đơn điện tử FPT.

Đọc thêm:

1. Chuyển đổi hóa đơn điện tử cho chuỗi bán lẻ 500+ điểm bán
2. Nghị định 254 và Thông tư 91: Nghiệp vụ hóa đơn trong sản xuất và BFSI